Trong khuôn khổ Ngày hội “Hương sắc vùng cao” tại tỉnh Sơn La – năm 2026, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam giới thiệu không gian trưng bày chuyên đề “Sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao phía Bắc” – nơi tái hiện sinh động vẻ đẹp văn hóa, đời sống sinh hoạt và tinh thần cộng đồng của đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc Việt Nam.
Không gian trưng bày đưa công chúng bước vào hành trình khám phá những phiên chợ vùng cao đặc trưng trải dài từ Tuyên Quang, Lào Cai đến Điện Biên, Sơn La… Qua hình ảnh, tư liệu và các sắp đặt giàu cảm xúc, chợ phiên hiện lên không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là không gian văn hóa đặc sắc, nơi con người gặp gỡ, sẻ chia và kết nối tình cảm cộng đồng.
Từ tờ mờ sáng, những tốp người đeo gùi, dắt ngựa thồ hàng vượt núi băng rừng xuống chợ đã trở thành hình ảnh quen thuộc của vùng cao phía Bắc. Chợ phiên không chỉ là dịp mua bán mà còn là nơi gặp gỡ người thân, bạn bè, nơi trai gái hẹn hò, gửi trao tình cảm qua tiếng khèn, câu hát và ánh mắt e ấp giữa sắc màu váy áo rực rỡ.
Khác với nhịp sống xô bồ nơi phố thị, chợ vùng cao mang vẻ đẹp mộc mạc và chân thành. Người bán không nói thách, người mua chẳng mặc cả quá lời. Những sản vật của núi rừng như măng, mộc nhĩ, rau rừng, thảo quả… được gói ghém cẩn thận trong màu xanh của lá rừng, mang theo cả hương vị nguyên sơ của đất trời miền sơn cước.
Khi phiên chợ dần vãn lúc trời đứng bóng, tiếng khèn da diết của các chàng trai hòa cùng những điệu múa uyển chuyển của các cô gái trẻ lại vang lên giữa không gian núi rừng, gửi gắm khát vọng yêu thương, niềm vui lao động và sức sống mãnh liệt của tuổi trẻ vùng cao.
Tại không gian trưng bày, những phiên chợ vùng cao đã được thu nhỏ đầy chân thực, mang đến cho công chúng một nhịp sống chậm giữa dòng chảy hiện đại. Ở đó, mỗi hình ảnh, mỗi sản vật, tiếng khèn hay làn khói bếp đều gợi mở để người xem mường tượng về đời sống của đồng bào vùng cao – giản dị nhưng đậm tình người, gắn bó với núi rừng, với cộng đồng và với những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Thông qua chuyên đề “Sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao phía Bắc”, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam mong muốn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống, khẳng định vai trò của di sản trong đời sống đương đại, đồng thời tăng cường sự gắn kết, hiểu biết và tinh thần đại đoàn kết giữa các dân tộc Việt Nam.
