Đặc biệt, trong thời gian diễn ra triển lãm :Búp bê truyền thống Nhật Bản”, khách tham quan còn được trải nghiệm mặc trang phục Kimono, Yukata truyền thống của Nhật Bản và  một số trang phục truyền thống các dân tộc Việt Nam như Chăm, Ê đê, Khơ Mer, Thái, Mông và tổ chức các trò chơi dân gian như:Chơi ô ăn quan, rải ranh, chơi chuyền…

Đây là những hoạt động thiết thực và bổ ích đối với các thế hệ trẻ, nhằm tuyên truyền và giáo dục các giá trị văn hóa và sinh hoạt văn hóa, vui chơi truyền thống dân gian đang ngày càng bị mai một và lãng quên, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lối sống lành mạnh và hữu ích.

Một số hình ảnh về hoạt động giáo dục, trải nghiệm :

Ảnh: Không gian trải nghiệm gấp hình bằng giấy

Ảnh: Không gian tô tượng

Ảnh: Khách tham quan trong trang phục truyền thống dân tộc Việt Nam và Kimono Nhật Bản.

Ở lứa tuổi này tuy các em đã có những khái niệm đơn giản về không gian, thời gian và địa điểm, biết thể hiện những cảm xúc của mình về thế giới xung quanh, nhưng để giáo dục di sản văn hoá qua các hiện vật trưng bày tại Bảo tàng là rất phức tạp. Vì vậy, để đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục thế hệ mầm non, cán bộ Bảo tàng phải tìm hiểu tâm sinh lý các em, nghiên cứu những tài liệu giảng dạy ở trường học để áp dụng vào môi trường ở Bảo tàng kết hợp “chơi mà học” là phương pháp chủ đạo của Bảo tàng.

Sau khi được cán bộ thuyết minh hướng dẫn tham quan hệ thống trưng bày trong nhà và ngoài trời, các em được tham gia một số trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi như kéo co, nhảy dây, gánh rạ, mèo đuổi chuột, bịt mắt bắt dê…Bước đầu hoạt động thử nghiệm này đã mang lại những kết quả tốt được các em và giáo viên rất nhiệt tình, hưởng ứng. Dự kiến trong thời gian tới, Bảo tàng sẽ xây dựng và triển khai chương trình giáo dục thường xuyên cho các em, trong đó tổ chức nhiều trò chơi dân gian để các em vừa được học và vừa được chơi khi tham quan Bảo tàng. Không chỉ riêng đối với các trường mẫu giáo, Bảo tàng cũng đang xây dựng các chương trình giáo dục thường xuyên và giáo dục chuyên đề/định kì theo từng nhóm đối tượng như học sinh tiểu học, học sinh THCS, học sinh THPT, sinh viên…

Một số hình ảnh về công tác giáo dục mầm non của Bảo tàng trong 3 tháng đầu năm 2013.

Các em Trường mầm non bê tông đang chơi trò chơi kéo co.

Các em trường mầm non 1/5 tham quan hệ thống trưng bày trong nhà

Khách tham quan được chia theo các loại sau:
Các nhà hoạt động chính trị, lãnh đạo, Nhà nước: là những người hoạt
động trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Chính phủ và các cơ quan quản lý hành chính, cơ quan pháp luật. Đó là những người am hiểu và nhạy cảm về chính trị, về chủ chương, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Người hướng dẫn phải lịch sự, trân trọng, tự tin, nói ngắn gọn. Giới thiệu khái quát nội dung và giải pháp trưng bày theo các tổ hợp. Trong mỗi phòng trưng bày, có thể dừng lại ở một hoặc hai tổ hợp nào đó để đối tượng xem và nhớ lại những kỷ niệm mà chính bản thân họ đã từng được sống, sinh hoạt với đồng bào trong thời kỳ kháng chiến hoặc trong quá trình hoạt động cách mạng.
Các nhà khoa học, trí thức là những người hoạt động trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, lịch sử, triết học, giáo viên, văn nghệ sĩ, nhà văn hoá… Cong trong kinh doanh lại càng hết sức đa dạng, với nhiều thành phần, cấp bậc, tính chất, trình độ, quy mô, ngành nghề kinh doanh khác nhau. Họ có những đòi hỏi khác nhau về mục đích, nhu cầu hưởng thụ khi tham quan Bảo tàng.
Tuy vậy họ có những đặc điểm chung cơ bản khi tham quan Bảo tàng đó là tính nghiêm túc, khẩn trương, tiết kiệm thời gian và thích chất vấn. Do vậy người hướng dẫn phải có tác phong khẩn chương, năng động, nghiêm túc. Giới thiệu ngắn gọn, chính xác và xúc tích.
Học sinh, sinh viên: là đối tượng đến tham quan Bảo tàng đông đảo và cũng là đối tượng hiếu kỳ, họ là những người trong lứa tuổi vị thành niên và thanh niên là lứa tuổi hiếu động, ham hiểu biết và đa dạng về trình độ, quan điểm, tính cách, nhân cách, tâm tư nguyện vọng. Khi đến Bảo tàng họ có nhiều mục đích khác nhau với những nhu cầu đòi hỏi hết sức phức tạp. Mặt khác cách thức tham quan Bảo tàng ở đối tượng này cũng đa dạng như đi theo đoàn đông vài chục có khi vài trăm, đi theo tốp vài ba người, đi cá nhân lẻ một, hai người. Họ là những người nhạy cảm, tâm lý thiếu ổn định. Nừu không nắm bắt được tâm lý, nguyện vọng và không có phương pháp hướng dẫn thích hợp sẽ làm cho họ nhàm chán thiếu tập trung, mất trật tự, đùa nghịch… như vậy cuộc tham quan sẽ không đạt được hiệu quả cao. Tuy nhiên cũng có một số người có ý thức hoặc sở thích tham quan, nghiên cứu, tìm hiểu về Bảo tàng, họ lại có khả năng trở thành những cộng tác viên của bảo tàng. Người hướng dẫn tham quan cần cởi mở, nghiêm túc, nói to rõ ràng, đễ hiểu. Sử dụng sem kẽ những phương pháp như giới thiệu hiện vật trưng bày, ảnh trưng bày, kể chuyện, dừng lại minh hoạ những câu văn, thơ, tục ngữ, ca dao… có những chương trình học tập của học sinh, có thể đặt ra những câu hỏi đơn giản, gợi trí nhớ… để thu hút đối tượng học sinh.
Đối tượng là công nhân: Nừu đứng ở góc độ chính trị thì giai cấp công nhân là đối tượng đông và ổn định về tư tưởng, tổ chức và lập trường. Song xét theo góc độ khách tham quan bảo tàng thì đối tượng công nhân lại khá phức tạp bởi sự đa dạng về ngành nghề và môi nghành nghề lại có những tâm lý khác nhau. Do vậy khi đi tham quan bảo tàng yếu tố nghề nghiệp cũng có tác động sinh ra những nhu cầu, những tâm tư nguyện vọng khác nhau. Đối tượng này thường đi tham quan theo tốp, nhóm gia đình, hoặc cá nhân với mục đích chính là giải trí vào những ngày nghỉ, ngày tết, ngày lễ… Ngoài ra họ còn đi theo tổ chức công đoàn, cơ quan, những cuộc tham quan đó thường có chương trình, kế hoạch chặt chẽ về thời gian và tổ chức. Mục đích tham quan của đối tượng này chủ yếu để giải trí, thư giãn sau một thời gian lao động. Đặc điểm chung của đối tượng này là dễ hoà nhập, do vậy người hướng dẫn tham quan phải có thái độ trân trọng, cởi mở, vui vẻ, tạo không khí tự nhiên, thoải mái giữa người hướng dẫn và người xem. Người hướng dẫn nên chọn những hiện vật, tài liệu đặc sắc văn hoá truyền thống của các tộc người. Tránh đi sâu vào những hiện vật trìu tượng, khó hiểu như các hiện vật về tôn giáo, tín ngưỡng.
Cán bộ công chức: là lực lượng tương đối đông, được đào tạo ở các trường chuyên nghiệp, là những người có trình độ nhất định trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Mục đích tham quan của đối tượng này hết sức đa dạng, họ đi du lịch tập thể, đi vào bảo tàng để giải trí cùng gia đình, có người thấy lạ muốn vào để thoả mãn sự tò mò của mình, cũng có người muốn tìm hiểu, thậm chí nghiên cứu những vấn đề liên quan đến công việc hoặc đề tài khoa học nào đó mà họ đang thực hiện… Do vậy nhu cầu và thị hiếu của họ cũng hết sức phong phú. Người hướng dẫn cần lịch sự, nói rõ ràng, chính xác, ngắn gọn, nên chú ý đến thái độ và tâm lý của kháh mà dừng lâu hay nhanh ỏ mỗi tổ hợp trưng bày, có phong cách thoải mái, gần gũi mang tích chất trao đổi hơn là hướng dẫn.
Nông dân, những người sinh sống ở nông thôn chiếm một tỷ lệ cao. Tuy vậy họ là đối tượng ít được đi tham quan, du lịch. Do đặc điểm nghề nghiệp, điều kiện địa lý và đời sống vật chất còn nhiều khó khăn đã tạo ra một khoảng cách về mức độ hưởng thụ văn hoá so với cư dân ở thành thị. Những người thuộc đối tượng này thường đi tham quan, đi chơi giải trí vào những ngày lễ, tết hoặc các dịp du lịch do địa phương tổ chức. Họ đi theo đoàn hay từng tốp từ vài chục người hoặc 4 – 5 người. Tầng lớp nông dân đến tham quan bảo tàng thường biểu hiện cảm xúc tức thì với những phản xạ tự nhiên, do đột ngột gặp những sự việc, hiện tượng lạ tạo nên sự ngỡ ngàng của người xem bảo tàng. Bên cạnh sự ngỡ ngàng người nông dân lại dễ dàng thờ ơ với những gì mình vừa rung động, điều đó dễ hiểu qua thái độ chóng quên, rất ít khi có nhận xét, bình phẩm. Vì vậy việc đáp ứng những đòi hỏi của họ không mấy khó khăn. Người hướng dẫn tham quan cần sử dụng phương pháp: giới thiệu những mảng trưng bày về hình thái kinh tế, nhà cửa, nghề thủ công, nhạc cụ, lễ hội… giúp đối tượng này cảm thấy phảng phất có mình trong đó.
Đối tượng là lực lượng vũ trang đến tham quan bảo tàng, nhu cầu của họ không phức tạp. Khi hướng dẫn đối tượng này cần có tác phong lịch sự trân trọng, cởi mở, kết hợp xen kẽ các phương pháp hướng dẫn, mô tả bằng lời, minh hoạ thơ, ca dao, diễn đạt lưu loát, rõ ràng để khách hình dung được cảnh quan trưng bày, giúp khách hiểu được bản sắc văn hoá các dân tộc. Từ đó họ có ý thức trách nhiệm trân trọng, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc mình cũng như cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Đối tượng khách nước ngoài đến tham quan bảo tàng cũng có nhiều hình thức khác nhau như đi theo tua du lịch, theo tổ chức cgính trị, kinh tế, tổ chức tài trợ, người đi tự do… Người hướng dẫn tham quan cần lịch sự, cởi mở, thể hiện lòng mến khách, chủ yếu dùng phương pháp giới thiệu khái quát, ngắn gọn, rõ ràng các mảng trưng bày. Chú ý giới thiệu đặc điểm văn hoá các dân tộc theo nhóm ngôn ngữ kết hợp với vùng miền, giới thiệu bản đồ cư trú các dân tộc trong mỗi phòng để khách dễ theo dõi, phải biết lựa chọn hiện vật, ảnh để khách hiểu nền văn hoá phong phú, đa dạng của các dân tộc Việt Nam.
Các đối tượng là những người hưu trí, mất sức, người hoạt động tự do, buôn bán nhỏ, người không có công ăn việc làm ổn định… cũng thường xuyên đến tham quan bảo tàng. Cũng có người vốn cũng là cán bộ, công chức, người có công với nước, người làm công tác nghiên cứu khoa học, giảng dạy… họ đã về hưu. Khi đón tiếp các đối tượng này, người hướng dẫn cần vui vẻ, cởi mở, tận tình. Giới thiệu khái quát, ngắn gọn, nắm bắt nhu cầu và tâm lý của khách để hướng dẫn sao cho hài hoà, không gò bó. Nrrn có sự trao đổi bằng câu hỏi và câu trả lời giữa người hướng dẫn và người xem, để khi kết thúc tuyến tham quan, họ thấy có ý nghĩa khi dành thời gian tham quan bảo tàng.
Hướng dẫn tham quan là công tác hết sức quan trọng trong mỗi bảo tàng. Nó được coi là chiếc cầu nối giữa bảo tàng với người tham quan. Người hướng dẫn có nhiệm vụ giúp người xem hiểu được nội dung trưng bày bảo tàng, từ đó khơi dậy niềm tự hào, ý thức trân trọng và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, lịch sử dân tộc.

Mục đích đợt tập huấn nhằm củng cố, bổ xung những kiến thức mới cho công tác nghiên cứu, sưu tầm hiện vật: Cách thức xây dựng câu chuyện hoàn chỉnh, logic về một hiện vật, xây dựng sự kiện trước mắt phục vụ cho đợt nghiên cứu, sưu tầm, triển lãm chủ đề “Trà và con người” tại Bảo tàng, thiết thực tham gia Festival trà Quốc tế sắp tới tại Thái Nguyên, diễn ra vào tháng 11 năm 2011.

Giảng dạy lớp tập huấn là các GS, TS dân tộc học, nhân học thuộc trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn như: PGS. TS Lâm Bá Nam, PGS. TS Lê Sỹ Giáo, Ths. Nguyễn Trường Giang.

Nội dung chương trình học gồm các bài học lý thuyết về dân tộc học, nhân học văn hóa. Học viên được giới thiệu về lý thuyết nhân học văn hóa – giải mã yếu tố con người trong môi trường xung quanh con người, cách thức tiếp cận nhân học, yếu tố đa văn hóa sắc tộc của các tộc người ở Việt Nam. Đợt thực hành nghiên cứu sưu tầm tại thực địa với phương pháp xây dựng một câu chuyện hiện vật cụ thể về làng chè Tân Cương.

Lớp tập huấn được đánh giá cao về kết quả đạt được. Đây là bước đi mới của Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam trong việc kết hợp giữa việc làm với việc đào tạo, bồi dưỡng nhân lực, cập nhật kịp thời kiến thức mới trong lĩnh vực Bảo tàng học và dân tộc học, từng bước tiếp cận xu thế hội nhập quốc tế của Bảo tàng VHCDT Việt Nam.

Chung sức cùng với sự nghiệp chống Mỹ ấy, Bảo tàng Việt Bắc ra đời nhằm thực hiện chức năng nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn, phát huy truyền thống cách mạng của quân và dân các dân tộc vùng Việt Bắc trong cuộc kháng chiến chống pháp trường kỳ gian khổ, góp phần giáo dục, động viên ý chí cách mạng cho nhân dân các dân tộc xây dựng hậu phương miền Bắc, tiếp tục đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam.

Từ năm 1976, khi cả nước thống nhất bước vào thời kỳ quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, đón nhận nhiệm vụ mới là bảo tồn, phát huy vốn di sản văn hóa của các dân tộc Việt Nam.

Sau 50 năm, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Khu ủy Khu Tự trị Việt Bắc, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên; Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên, các cơ quan ban ngành Trung ương và địa phương, từ bản thiết kế của cố kiến trúc sư Hoàng Như Tiếp, các thế hệ cán bộ Bảo tàng đã tận tâm, tận lực, đem hết khả năng, trí tuệ cống hiến cho sự nghiệp phát triển của bảo tàng. Công việc thầm lặng ấy đã góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn, phát huy truyền thống cách mạng hào hùng của dân tộc, những giá trị văn hóa mà các dân tộc Việt Nam gây dựng từ ngàn đời, góp phần thực hiện thắng lợi chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước.

Năm 2010, trong không khí cả nước đón chào đại lễ 1000 năm Thăng long – Hà Nội, tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc cuốn kỷ yếu 50 NĂM BẢO TÀNG VĂN HÓA CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM. Chúng tôi hi vọng các bạn độc giả sẽ cùng chia sẻ, đồng hành và chung sức bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam cho hôm nay và cho mai sau.

Trong đợt này, các nghệ nhân truyền dạy 03 điệu múa đặc trưng nhất: Múa quạt, múa đội nước, múa cung đình. Mỗi điệu múa đều có những ý nghĩa khác nhau mang đặc trưng riêng.

Múa quạt: là một loại hình múa dân gian, rất phổ biến trong các lễ hội. Đây là một loại hình nghệ thuật độc đáo của người Chăm, mang ngôn ngữ dân tộc đặc sắc. Thông qua làn điệu này, các nghệ nhân biểu đạt được tình cảm, tính cách con người, khiến cho người xem hiểu rõ và thấy gần gũi hơn với người Chăm.

Múa đội nước: là loại hình múa phản ánh sinh hoạt cuộc sống đời thường của người Chăm xưa. Sau những buổi lao động mệt nhọc, các cô gái thường ra suối lấy nước về nhà. Từ những bến nước này, nhiều chàng trai cô gái gặp nhau và đã nên duyên chồng vợ. Hình ảnh cô gái vác nước buổi chiều và những tà áo dài thướt tha là hình ảnh hết sức quen thuộc đối với những làng quê Chăm được phản ánh vào nghệ thuật dân gian qua điệu múa.

Múa cung đình: là loại hình múa để phục vụ trong triều Nội của vương triều xưa. Vương triều Chăm Pa đã một thời thịnh vượng, ở vùng ven biển miền Trung xưa kia. Ngày nay, những điệu múa cung đình còn lưu lại trong nghệ thuật điêu khắc đền tháp như: Vũ nữ Trà Kiệu, Apsara Trà Kiệu, Vũ nữ tháp bạc… Hình tượng những cô gái Chăm mềm mại, uyển chuyển, dịu dàng và sống động là nghệ thuật vô giá còn trường tồn mãi với thời gian.

Gắn với mỗi điệu múa trên là nhạc khí đệm không thể thiếu, đó là những chiếc Trống Ginăng, trống Paranưng, kèn Saranai…hòa tấu đệm cho những nhịp múa. Với người Chăm, nhạc khí luôn gắn liền với tín ngưỡng của tộc người.

Việc truyền dạy múa Chăm của các nghệ nhân tại Bảo tàng hứa hẹn một hoạt động văn hóa các dân tộc Việt Nam thật sống động tại phần trưng bày ngoài trời của bảo tàng.

Các cán bộ công chức – viên chức và công chúng đã cùng các nghệ nhân tập luyện, trình diễn trong không khí tưng bừng của ngày tết độc lập dân tộc.

Đây là một hoạt động văn hóa độc đáo, công chúng được thưởng thức và trải nghiệm về một không gian văn hóa Cồng Chiêng – Di sản văn hóa phi vật thể, giai điệu cồng chiêng Tây Nguyên ngân vang và những điệu múa Xoang uyển chuyển, nhịp nhàng bên mái nhà rông cao vút, tái hiện nét văn hóa độc đáo của các dân tộc ở Tây Nguyên tại Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, trung tâm của vùng Việt Bắc chiến khu xưa, làm ấm lòng hơn 30.000 lượt khách tham quan.